NỮVƯƠNG, NỮ HOÀNG, NGUYÊN HẬU?

Giáo hội đạo thiên chúa rất kính trọng Đức Maria, người mẹ Thiên Chúa. Ngoạitrừ mon 4, hầu như tháng nào cũng có ngày lễ kính Đức Mẹ, thậm chí còn một sốtháng bao gồm đến nhị hay ba lễ về Đức Mẹ, như tháng hai, tháng tám, tháng chín. Hailễ trong tháng tám là: Lễ Đức mẹ Phụng <1> Triệu (Đức bà mẹ Lên Trời, 15/8) với lễĐức Maria Trinh bạn nữ Vương (22/8), Giáo hội tại trung hoa dịch là Đức MariaNguyên Hậu. Họ thử tra cứu hiểu ý nghĩa của từ phái nữ Vương với Nguyên Hậu.

Bạn đang xem: Các nữ vương trong lịch sử việt nam

1. Nguồn gốc và ý nghĩa

1.1. Nguồn gốc

Tước hiệu đàn bà Vương được truyền thống cuội nguồn Kitô giáo kính dâng Đức Mẹngay từ đầu thế kỷ IV nhằm tôn nhận địa vị ưu việt và quyền năng của Mẹ. Nhưnhững tước đoạt hiệu quyền quý khác, tước hiệu nữ giới Vương cũng dần dần được thực hiện phổbiến vào Hội Thánh và tiếp đến được chuyển vào Phụng Vụ các Giờ tởm (KinhSalve Regina, Ave Regina caelorum, Regina caeli...) vào các việc tôn kínhbình dân (Kinh ước Đức Bà, Mầu nhiệm thiết bị V - Mùa Mừng vào chuỗi Môi Côi),trong thẩm mỹ và nghệ thuật Kitô Giáo với những hình hình ảnh Đức Maria nàng Vương.

Năm 1954, để kỷ niệm 100 năm chào làng tín điều Đức Maria Vô NhiễmNguyên Tội, Đức Piô XII đã chuyển vào phụng vụ lễ Đức Maria Trinh người vợ Vương và ấnđịnh cử hành lễ này vào trong ngày 31-5 để chấm dứt tháng Hoa (Tông huấn Ad Reginamcoeli, số 47). Sau Công đồng Vatican II, theo ý thức canh tân phụng vụ, mộtsố Lễ kính Đức Mẹ cũng rất được thay đổi, trong đó có lễ Trái Tim người mẹ và lễ ĐứcMaria Trinh nàng Vương. Lễ Trái Tim bà mẹ được dời lên ngày thiết bị Bảy ngay lập tức sau đồ vật Sáulễ Thánh tâm Chúa vào tuần lễ Kính Mình ngày tiết Thánh Chúa thay vị ngày 22-8 vàlễ Đức Maria Trinh thanh nữ Vương được dời xuống ngày 22-8 thay vì 31-5: “Lễ trọngĐức Mẹ lên trời cả hồn lẫn xác được tiếp tục bằng lễ Đức Maria Trinh bạn nữ Vương,lễ này được cử hành một tuần lễ sau lễ trước. Vào lễ này, bạn ta nhìn nhìnĐấng sẽ ngự sát bên Đức Vua muôn đời, Đức Maria sáng suốt như người vợ Vương vànắm giữ lại vai trò cầu bầu như fan Mẹ” (Tông huấn Marialis cultus, số 6).

1.2. Ý nghĩa

Lễ Đức Maria Trinh người vợ Vương (tiếng Latinh là Beata Vergine MariaRegina, giờ đồng hồ Anh là The Blessed Virgin Mary, Queen). Chữ Regina tuyệt Queen đềucó nhị nghĩa: (1) phái nữ vương, bạn nữ hoàng, ví dụ: the Queen of England: Nữhoàng Anh và (2) hoàng hậu (vợ vua).

2. Ý nghĩa của chữ nữ, hoàng, vương, nguyên, hậu

2.1. Nữ: gồm hai chữ Hán: 女, 釹(钕). Ở đây là chữ này女, có nghĩa đối ngược lại với nam, thời trước gọi những người chưa gả chồnglà nữ, những người dân đã lấy ông xã là phụ, ni gọi thông thường là phụ nữ. Nghĩa là: dt.(1) Phái nữ: nam cô bé bình đẳng; (2) bé gái: cô bé tử; (3) Phái đànbà con gái; (4) Đứa bé thuộc như là cái.

2.2. Hoàng: gồm có chữ Hán này : 皇, 黃, 簧, 潢, 磺, 蟥, 癀,鱑, 凰, 偟, 徨, 篁, 喤, 蝗, 煌, 惶, 隍, 遑, 鰉, 鍠, vào trường hợp này là皇. Chữ này đổi khác rất các theo thời gian, chứ không solo thuầnnhư bạn ta lầm tưởng là cấu trúc bởi bộ 白(bạch) và chữ 王 (vương). Theo cuốn “Tìm Về cỗi nguồn Chữ Hán” của Lý Lạc Nghị(Hình):

*

Hoàng là chữ gốc của煌 (hoàng, như huy hoàng). Phần dưới chữ vốn là chân đèn; 3 nét sổphía trên là ánh sáng của đèn. Đến tiểu triện thì phần bên trên viết nhầm thành chữ自(tự), mang lại Lệ thư lại biếnthành chữ 白 (bạch). Còn theo cuốn “Quốc Ngữ Hoạt Dụng tự Điển” thì chữhoàng kết cấu theo cách “hội ý” gồm chữ日 (nhật), tượng trưng cho ánh sáng chóilọi, mặt trời mọc khỏi mặt khu đất thì phát sáng là hoàng. Hoàng bao gồm cácnghĩa sau: dt. (1) bọn họ Hoàng (2) Vua: hoàng đế <4>; (2)Trời: hoàng thiên; (3) Đạo giáo (của Lão Tử) tôn vị thần chính yếu củahọ là hoàng (4) Thời kỳ quân nhà gọi thân phụ của nhà vua là hoàng: thái thượnghoàng <5>; (5) bạn con thành kính người cha đã khuất cũng call là hoàng: hoàngkhảo; đt. (6) cứu giúp vua; (7) Mở rộng; tt.(8) to lớn lớn, vĩ đại; (9) Trang nghiêm; (10) Rực rỡ; (11) tốt đẹp; (12) Quangminh.

2.3. Vương: Cũng chỉ tất cả hai chữ: 王, 迋. Trong trường phù hợp này là王. Chữ này thuộc một số loại “chỉ sự”, tất cả bộ三 và một nét│ xuyên qua. Tía gạch ngang tượng trưngcho thiên, địa, nhân, nét│xuyên qua. Mang đến nênngười thu gom tất cả lại là vương. Nghĩa là: dt. (1) Vua (địa vịthua “đế”): quốc vương; (2) Nghĩa rộng: Tước cao hơn nữa hết vào rất lâu rồi dovua phong hoặc tự ý xưng để ngăn chặn lại triều đình: vương vãi hầu; (3) HọVương. đt. (4) Chư hầu yết kiếnthiên tử: tứ di lai vương vãi (người ngoại trừ quốc tư phương cho yết kiến);tt. (5) Lớn, có mức giá trị khác thường: vương bài. (NghĩaNôm): đt. (1) Dệt vòng rối: nhện vương tơ; (2) Mắc vàovòng rối: vấn vương; (3) Rơi rắc ra phổ biến quanh: vương vãi tứ tung.

2.4. Nguyên: bao hàm chữ này: 元, 原, 源, 厵, 嫄, 沅, 芫, 螈, 羱, 騵, 黿, 鼋. Trong trường hòa hợp này là chữ元, tức là dt.(1) Đầu, lắp thêm nhất: nguyên thủ; (2) Căn bản: nguyên âm; (3) Đầungười; (4) đơn vị Nguyên Mông Cổ (1271-1368); (5) Đơn vị chi phí tệ; (6) Năm sản phẩm nhấtcủa một triều đại: nguyên niên; (7) Nhân dân: lê nguyên; (8) HọNguyên; tt. (9) Băt đầu: nguyên đán; (10) Lơn; (11) Đẹp.

2.5. Hậu (后): (1) vk chính của vua: hoànghậu; (2) chị em vua: thái hậu. Thực ra, hậu có rất nhiều chữ Hán後, 厚, 后, 候, 郈, 堠, 鄇. Hậu đấy là chữ后. Chữ này thuộcloại “hội ý”. Gồm bộ 人 (nhân) cùng chữ口 (khẩu), người tiêu dùng miệngphát lệnh là hậu, nghĩa là: dt. (1) Quân công ty thời thượng cổ: Hạhậu thị (vua Hạ); (2) bà xã chính của Thiên tử triều đại Châu: Thiêntử hữu hậu (vua có vợ); (3) Chư hầu; (4) Quan mập thời thượng cổcũng điện thoại tư vấn là hậu; (5) Vị thần quản lý đất đai: Hoàng thiên hậu thổ; (6)Họ Hậu; (7) bà xã chính của vua: hoàng hậu; (8) bà mẹ vua: tháihậu.

3. Các danh hiệu của vua

“Tuỳ từng thời kỳ cùng hoàn cảnh, vua mang các tước vị không giống nhau.Danh hiệu của vua cũng đề đạt vị vắt cao phải chăng của vị vua đó. Ở những nước ĐôngÁ, tước đoạt vị tối đa của vua là đế, thấp hơn là vương. Đối cùng với cácnước chư hầu (lãnh chúa), tước đoạt vị của vua còn phân theo những thứ bậc: công, hầu , , tử , nam. Theo biến đổi của kế hoạch sử,danh vị của các vị vua buổi tối cao cùng vua chư hầu cũng có thay đổi. Như trường hợpthời nhà Chu trong lịch sử hào hùng Trung Quốc, vua buổi tối cao (thiên tử) cũng chỉ mangtước vương, các vua chư hầu, tuỳ theo cấp cho bậc, được vua Chu phong mang đến chức từ bỏ công trở xuống, tới nam.Tới thời Chiến Quốc, cả 7 chư hầu cùng xưng vương, bắt buộc Tần Vương thiết yếu diệt hếtđược những nước nhận định rằng tước “vương” không còn cao quý, bèn gộp cả danhhiệu “hoàng” cùng “đế” của những vua thời truyền thống lại nhưng mà xưng là hoàngđế (Tần Thuỷ Hoàng). Công ty Tần không phong chư hầu, nhưng lại nhà Hán nối tiếpnhà Tần lại phong chư hầu, các chư hầu bên Hán được phong tước đoạt vương. Từ kia cácchư hầu phương Đông thông thường sẽ có tước vương. Vương cũng chính là tước vịcao duy nhất mà các chư hầu có thể có”. <6>

Như vậy: Hoàng với vương đều có nghĩa là vua (dt.)và to con (tt.), tuy vậy thường thì danh hiệu đế, hoàng hayhoàng đế thì cao hơn danh hiệu vương, tương tự bên phương Tây, có sự phânbiệt giữa các tước hiệu Emperor, Empress (Latinh: Augustus, Imperator,Imperatrix; P: Empereur, Imperatrice; HV: hoàng đế, chị em hoàng/hoàng hậu) vớiRex, Regina (A: King, Queen; P: Roi, Reine; HV: quốc vương, nàng vương/vươnghậu). Theo thói quen bạn ta nói hoàng thiên nhưng mà không nói vươngthiên, và cần sử dụng chữ quốc vương vãi chứ không sử dụng chữ quốc hoàng.

4. Cô bé hoàng > chị em vương?

Hoàng đế hay quốc vương vãi được gọi thông thường là quân <7> (Hán) hayvua <8> (Nôm). Phụ nữ hoàng (đế) hay phái nữ (quốc) vương được gọi chung là hậu(Hán) hay vua bà <9> (Nôm).

Trong lịch sử vẻ vang Việt Nam:Vị vua đầu tiên là Hùng Vương đồ vật I (khoảng 2800 BC), còn vị nhà vua đầu tiênthì có không ít tranh cải tuỳ theo cách nhìn . Phái nữ vương đầu tiên là Trưng vương (TrưngTrắc) (40-43). đàn bà hoàng tuyệt nhất là Lý Chiêu Hoàng Phật Kim (1224-1225), vợ vuaTrần Thái Tông Cảnh (1226-1258).

Trong Giáo Hội hay được dùng chữ Regina (nữ vương) nhưng cũng đều có tác đưa dùngchữ Imperatrix (nữ hoàng) để tôn xưng Đức bà bầu <10>. Ở vn cũng vậy,nhiều người dùng chữ nữ Vương, nhưng cũng có người cần sử dụng chữ chị em Hoàng nhằm tônxưng Đức mẹ <11>.

Thánh Albertô Cả nhấn xét: danh từ đàn bà vương (regina) vừa gồm nghĩa yêu thương cảm, vừa gồm nghĩasăn sóc tới trường người khổ thống bên trên đời, khác với danh từ người vợ hoàng (imperatrix)có nghĩa nghiêm nghị, tương khắc nghiệt(http://www.dongcong.net/MeMaria/VinhQuangDM1/02.htm).

5. Dìm xét

Nếu họ chỉ địa thế căn cứ vào chữ nghĩa, regina tốt queen thì dịch là cô gái vương haynguyên hậu đông đảo đúng cả. Cơ mà nếu xét về khía cạnh Thánh kinh thì có thể lại khác.Thánh vịnh 44, 10 viết rằng: “Lạy Chúa, bên hữu Ngài, thê thiếp sánh vai,mặc xiêm y dệt gấm thêu vàng, với trang điểm huy hoàng rực rỡ”. Chị em Mariađược xưng tụng như Esther trong Cựu Ước đã cứu vớt dân thoát khỏi hoạ diệt vong, mẹ cómọi quyền hành mặt Đức Vua và là Đấng bầu cử rất thiêng nhất lân cận Đức Vua.Đã nói là sát bên Đức Vua, thì cần yếu xưng mẹ là nàng Vương, hay con gái Hoàngđược.

Xem thêm: #1 : Khám Phá Cách Tăng Chiến Kỵ Kiếm Vũ ? Tăng Chiến Kỵ Kiếm Vũ

“Thế nhưng, vào một đoạn bài bác giảng được cho rằng của Giáo phụOrigen, cũng đã chất chứa lời dẫn giải này về rất nhiều lời bà Elizabeth thốt lêntrong biến cố Thăm Viếng: “Đáng lẽ chị nên đến thăm em, do em có phúc rộng mọingười nữ, em là Người người mẹ của Chúa chị, em là Vị Tôn nữ của chị” (Fragment,PG 13, 1902 D).

Bản văn gửi một cách thoải mái và tự nhiên từ lời diễn tả Người mẹ củaChúa chị sang trọng tước hiệu Vị Tôn Nữ”.

“Mẹ Maria là người vợ Vương chưa hẳn chỉ vì chị em là chị em Thiên Chúa, màcòn vì bà mẹ đã cộng tác vào công việc cứu chuộc loài người, với tư biện pháp là tânEvà với tân Adong”.

Rõ ràng, bà bầu là vị Nguyên Hậu, tức là vị mẫu mã Hậu đứng đầu, trênhết hầu như loài, chứ chưa hẳn là Vua, Hoàng hay Vương. Bà mẹ được vinh diệu cao cảnày là vì mẹ là bà bầu Chúa Cứu nạm và là người mẹ chúng ta, vẫn là Mẹ tất nhiên là MẫuHậu rồi.

6. Kết luận

Tuy xét về mặt ngôn ngữ học thì thuật trường đoản cú Nguyên Hậu chính xác NữVương, hay phái nữ Hoàng, mà lại Giáo Hội tại việt nam đã cần sử dụng thuật tự NữVương từ bỏ lâu, rất phổ biến và được mọi fan chấp nhận, cần thuật từ phụ nữ Vương(trừ một vài ngôi trường hợp dùng thuật từ thanh nữ Hoàng) là một thuật từ cần thiết thaythế được và chúng ta vẫn phải thực hiện thuật từ này.

----------------------

<1> x. Bài bác “Mông Triệu-Phụng Triệu”, bài Giảng Chúa Nhật số08-2006, tr. 95.

<2> Công đồng dạy: “Như chúng ta trọng kính hình ảnh thánh giáthì chúng ta cũng có thể trưng bày với trọng kính các hình ảnh thánh khác, chẳng hạnảnh Chúa cứu giúp Thế, ảnh Đức thanh nữ Vương, bà bầu Thiên Chúa, hình ảnh các thiên thần với cácthánh” (Session IV).

<3> Ngài nói: “Dân Chúa hằng tin cậy một bí quyết hữu lý vào mọithế hệ rằng Đức bà mẹ là đấng sinh ra bé Đấng tối Cao, Đấng đang hiển trị trong nhàGiacóp (Lc 1,32) cho tới đời đời, Ngài đó là Vua tự do (Is 9,6), Vua muônvua, Chúa các chúa (Apoc. 19,16), và Ngài được phần đông ơn rộng tất cả bất cứ vật thụtạo nào. Với xét theo mối liên lạc mật thiết giữa Đức bà bầu và Chúa Giêsu thì taphải tóm lại một cách chắc chắn rằng và dễ dãi rằng Đức bà mẹ cũng phải được hưởngmột uy quyền trên phần nhiều thụ tạo. Và đây cũng là lý do khiến các đấng giáo phụhiểu lời thiên thần xin chào Đức Mẹ, và báo trước về nước con Ngài sẽ tồn trên đếnmuôn đời, và lời bà Elisabeth khi nghiêng mình kính chào Đức chị em là ‘Mẹ Chúatôi’ ám duy nhất vương quyền Đức chị em được thông công với Chúa Con” (AdReginam coeli, p 521).

<4> Đế (帝): (1) Vị buổi tối cao: Thượng Đế; (2) Vua: hoàng đế.

<5> Thái thượng tức là rất tôn kính, bởi vì không hệ trọng quốc sựnên không xưng là đế.

<6>http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%E1%BB%91c_v%C6%B0%C6%A1ng

<7> Quân (君): (1) Vua: anh quân; (2) Người đàn ông: chư quân (tiếngViệt thường gọi là quý vị).

<8> Vua (Nôm): (1) Quân, người dân có chức vị đế, hoàng, vương,cầm quyền trị do một nước (thường phụ vương truyền con nối): Vua Hùng Vương,vua Lý NamĐế, vua Đinh Tiên Hoàng. (2) Người xuất sắc một môn: Vuacờ. Tiếng xưa là bua: bài toán bua (vua) quan.

<9> Vua bà (Nôm) cần sử dụng gọi thiếu nữ vương hay con gái hoàng (không nênlẫn với bà xã là bà xã cả của vua).

<10> ví dụ điển hình Adam de Saint-Victor (tk.XII) trongMont-Saint-Michel and Chartrescủa Henry Adams, 2003 trên http://www.WorldLibrary.net, tr. 74.

<11> chẳng hạn Nhóm CGKPV dịch: Salve Regina:Kính xin chào Đức người vợ Vương, Ave Reginacaelorum: Kính lạy Bà, Vị nàng Hoàng Thiên Quốc... (Ca vãn kính Đức Mẹ).