Từ khi hình thành cho tới nay, Thăng Long-Hà Nội có khá nhiều tên gọi không giống nhau được ghi chép vào sử sách nhà nước việt nam và tạo thành hai loại: ưng thuận và không thiết yếu thức, theo vật dụng tự thời gian.

Bạn đang xem: Lịch sử hà nội qua các thời kỳ


*
Một góc phố cổ tp. Hà nội khi lên đèn. (Ảnh: Thanh Tùng/TTXVN)

Thăng Long-Hà Nội là kinh đô nhiều năm nhất trong lịch sử Việt Nam. Từ lúc hình thành cho đến nay, Thăng Long-Hà Nội có rất nhiều tên gọi khác biệt được ghi chép trong sử sách đơn vị nước việt nam và phân thành hai loại: xác nhận và không chính thức, theo sản phẩm công nghệ tự thời gian. 

Những tên thường gọi chính thức của Thăng Long-Hà Nội qua chiều lâu năm lịch sử

Tên thỏa thuận là số đông tên được chép vào sử sách do những triều đại phong kiến, công ty nước vn chính thức để ra:

Tống Bình: Thành Tống Bình là trị sở của các kẻ đô hộ phương Bắc thời Tùy (581-618), Đường (618-907). Trước đây, trị sở của bọn chúng là nghỉ ngơi vùng quận long biên (Bắc Ninh ngày nay). Cho tới đời Tùy, chúng mới chuyển đến Tống Bình.

Long Đỗ: truyền thuyết kể rằng lúc Cao Biền bên Đường, vào năm 866 mới đắp thành Đại La, thấy thần nhân tồn tại tự xưng là thần Long Đỗ. Vì chưng đó, trong sử sách thường hotline Thăng Long là đất Long Đỗ.

Vào năm quang đãng Thái vật dụng 10 (năm 1397) đời vua trần Thuận Tông, hồ nước Quý Ly có ý định cướp ngôi nhà Trần nên mong mỏi dời kinh đô về đất An Tôn, tủ Thanh Hóa.

quần thể mật chủ sự Nguyễn Nhữ Thuyết dưng thư can, đại ý nói: "Ngày xưa, đơn vị Chu, bên Ngụy dời kinh kì đều chạm mặt điều chẳng lành. Nay đất Long Đỗ gồm núi Tản Viên, tất cả sông Lô Nhị (tức sông Hồng ngày nay), núi cao sông sâu, đất bằng phẳng rộng rãi." Điều đó cho biết Long Đỗ đã từng có lần là tên thường gọi đất thủ đô thời cổ.

Đại La: Đại La tốt Đại La thành nguyên là tên vòng thành quanh đó cùng bao lấy Kinh Đô Thăng Long xưa. Theo phong cách thiết kế xưa, tởm Đô thường sẽ có "Tam trùng thành quách." Trong cùng là Tử Cấm thành (tức bức thành màu đỏ tía) khu vực vua cùng hoàng tộc ở, thân là gớm thành và không tính cùng là Đại La thành.

Năm 866, Cao Biền bồi đắp thêm Đại La thành rộng hơn và vững chãi rộng trước. Từ đó, thành này được gọi là thành Đại La. Chiếu dời đô của vua Lý Thái Tổ (năm 1010) viết: "... Huống bỏ ra thành Đại La, đô cũ của Cao vương vãi (tức Cao Biền) sinh hoạt giữa khu vực trời đất..." (Sách “Toàn thư”, Tập 1, thủ đô hà nội 1993, tr 241).

Thăng Long (Rồng cất cánh lên). Đây là cái thương hiệu có tính văn chương nhất, sexy nóng bỏng nhất trong các các thương hiệu của Hà Nội. Sách Đại Việt sử ký toàn thư viết nguyên nhân hình thành tên gọi này như sau: "Mùa Thu, năm Canh Tuất (1010) vua từ bỏ thành Hoa Lư, dời đô ra Kinh che thành Đại La, tạm thời đỗ thuyền bên dưới thành, có rồng đá quý hiện lên sinh sống thuyền ngự, nhân đó thay tên thành hotline là thành Thăng Long" (Sách “Toàn thư”, Tập 1, hà thành 1993, tr 241).

Đông Đô: Sách "Đại Việt sử ký toàn thư" viết: "Mùa Hạ tháng tư năm Đinh Sửu (1397) rước Phó tướng hồ Hán thương coi đậy đô hộ là Đông Đô" (Sách “Toàn thư”, Tập I, thủ đô 1993, tr 192). Hồ Quý Ly lên ngôi đóng đô ngơi nghỉ Tây Đô (Thanh Hóa), Thăng Long là Đông Đô.

Trong cỗ Khâm định Việt sử thông giám cương cứng mục chú thích: "Đông Đô tức Thăng Long, lúc đó gọi Thanh Hóa là Tây Đô, Thăng Long là Đông Đô" (Sách “Cương mục”, Tập 2, tp. Hà nội 1998, tr 700).

Đông Quan: Đây là tên thường gọi Thăng Long bởi vì quan quân đơn vị Minh đề ra với hàm nghĩa tẩy chay Kinh đô của Việt Nam, chỉ được ví là "cửa quan tiền phía Đông" ở trong nhà nước phong con kiến Trung Hoa. Sử cũ cho thấy thêm năm 1408, quân Minh tấn công bại cha con hồ Quý Ly đóng góp đô sinh hoạt thành Đông Đô, thay tên thành Đông Quan.

Sách "Đại Việt sử ký kết toàn thư" chép: "Tháng 12 năm Mậu Tý (1408), Giản Định đế bảo những quân "Hãy thừa vậy chẻ tre, tấn công cuốn chiếu thẳng một mạch như sét tấn công không kịp bưng tai, tiến tấn công thành Đông quan thì vững chắc phá được chúng" (Sách “Toàn thư”, Tập 2, tp hà nội 1993, tr 224).

Đông Kinh: Sách "Đại Việt sử cam kết toàn thư" viết về sự ra đời của tên “Đông Kinh” như sau: "Mùa Hạ, tháng 4 năm Đinh mùi (1427), Vua (tức Lê Lợi) từ điện tranh ở người yêu Đề, vào đóng ở thành Đông Kinh, đại xá đổi niên hiệu là Thuận Thiên, dựng quốc hiệu là Đại Việt đóng góp đô sinh sống Đông Kinh. Ngày 15, vua lên ngôi sinh hoạt Đông Kinh, có nghĩa là thành Thăng Long. Vì chưng Thanh Hoá tất cả Tây Đô, cho nên gọi thành Thăng Long là Đông Kinh" (Sách “Toàn thư”, Tập 2, tp hà nội 1993, tr 293).

Bắc Thành: “Đời Tây đánh (Nguyễn Huệ-Quang Trung 1787-1802) vì kinh đô đóng góp ở Phú Xuân (Huế) nên người ta gọi Thăng Long là Bắc thành. Đầu đời Gia Long để “Tổng trấn Bắc Thành," đem lấp Phụng Thiên lệ vào” (Nguyễn Vinh Phúc-Trần Huy Bá, Đường phố Hà Nội, tp. Hà nội 1979, tr12).

Xem thêm: Đồ Chơi Trang Điểm Cho Bé Gái, Đồ Chơi Trang Điểm Giá Tốt Tháng 9, 2022

Thăng Long (Thịnh vượng lên): Sách "Lịch sử tp. Hà nội Hà Nội" viết: "Năm 1802, Gia Long đưa ra quyết định đóng đô nghỉ ngơi tại vị trí cũ là Phú Xuân (Huế), không ra Thăng Long, cử Nguyễn Văn Thành làm cho Tổng trấn miền bắc bộ và đổi kinh thành Thăng Long có tác dụng trấn thành miền Bắc. Gớm thành vẫn chuyến có tác dụng trấn thành thì thương hiệu Thăng Long cũng cần được đổi. Nhưng bởi vì tên Thăng Long đã có từ rất lâu đời, quen dùng trong quần chúng toàn quốc, đề xuất Gia Long thấy không tiện bỏ đi ngay cơ mà vẫn giữ tên Thăng Long, mà lại đổi chữ "Long" là long thành chữ "Long" là Thịnh vượng, mang cớ rằng dragon là tượng trưng mang đến nhà vua, ni vua không tại chỗ này thì không được sử dụng chữ "Long" là "Rồng" .

Việc biến hóa nói trên xẩy ra năm 1805, tiếp nối vua Gia Long còn hạ lệnh phá quăng quật hoàng thành cũ, do vua không đóng góp đô ngơi nghỉ Thăng Long, mà hoàng thành Thăng Long lại quá to rộng.

Hà Nội: Sách lịch sử hào hùng Thủ đô hà nội thủ đô viết: "Năm 1831, vua Minh Mạng rước kinh thành Thăng Long cũ phù hợp với mấy che huyện bao phủ như thị xã Từ Liêm, lấp Ứng Hòa, tủ Lý Nhân và đậy Thường Tín lập thành tỉnh giấc Hà Nội, lấy khoanh vùng kinh thành Thăng Long cũ làm tỉnh lỵ của Hà Nội" .

Những cái thương hiệu trong văn học của Thăng Long-Hà Nội

Trong văn thơ, ca dao, khẩu ngữ...,thành Thăng Long-Hà Nội được gắn với tương đối nhiều tên điện thoại tư vấn khác nhau.

Trường An: Vốn là tên gọi Kinh đô của nhị triều đại phong kiến cực thịnh vào hàng đầu của nước Trung Quốc: chi phí Hán (206 trước công nguyên-III sau công nguyên) với Đường (618-907). Vì chưng đó, Tràng An được những nhà nho vn xưa thực hiện như một danh từ chung chỉ gớm đô, trường đoản cú đó cũng khá được người bình dân sử dụng nhiều trong ca dao, phương ngôn chỉ kinh đô Thăng Long.

Thí dụ: “Chẳng thơm cũng thể hoa nhàiDẫu không tân tiến cũng bạn Tràng An."

Rõ ràng chữ Tràng An ở đó là để chỉ đế kinh Thăng Long.

Phượng Thành (Phụng Thành): Vào thời điểm đầu thế kỷ XVI, ông Trạng Nguyễn Giản Thanh (người Bắc Ninh) có bài phú nôm vô cùng nổi tiếng: “Phượng Thành xuân nhan sắc phú” (Tả cảnh sắc mùa xuân ở thành Phượng).

Nội dung của bài xích phú bên trên là tả cảnh mùa xuân của Thăng Long đời Lê. Phụng Thành hay Phượng Thành được sử dụng trong văn học nước ta để chỉ thành Thăng Long.

Long Biên: Vốn là nơi quan lại nhà Hán, Nguỵ, Tấn, nam Bắc triều (thế kỷ III, IV, V cùng VI) làm việc Giao Châu (tên nước việt nam thời đó) đóng góp trị sở. Sau đó, đôi khi cũng khá được dùng trong thơ văn để chỉ Thăng Long-Hà Nội. Sách Quốc triều đăng khoa lục tất cả đoạn chép về tiểu sử Tam nguyên è cổ Bích San (1838-1877); lưu lại bài thơ của vua tự Đức viếng ông, gồm hai câu đầu như sau:

“Long Biên tài phía Phượng thành hồi

Triệu đối vày hi, vĩnh biệt thôi!”

Dịch nghĩa:

“Nhớ người vừa từ bỏ thành quận long biên về tới Phượng Thành.

Trẫm còn đang hy vọng triệu ngươi về triều bàn đối, đột vĩnh biệt ngay."

Thành long biên ở đây, vua từ bỏ Đức dùng làm chỉ Hà Nội, chính vì bấy giờ è cổ Bích San đang lĩnh chức Tuần tủ Hà Nội. Năm 1877 vua tự Đức triệu ông về đế đô Huế để sung chức sứ thần qua nước Pháp, chưa kịp đi thì mất.

Long Thành: Là thương hiệu viết tắt của kinh thành Thăng Long. Công ty thơ thời Tây đánh Ngô Ngọc Du, quê sống Hải Dương, từ bé dại theo ông nội lên Thăng Long mở trường dạy học và làm cho thuốc.

Ngô Ngọc Du là người được chứng kiến trận đại win quân Thanh sống Đống Đa-Ngọc Hồi của vua quang Trung. Sau thành công xuân Kỷ Dậu (1789), Ngô Ngọc Du gồm viết bài bác Long thành quang phục kỷ thực (Ghi chép việc phục sinh Long thành).

Hà Thành: là tên viết tắt của thành phố thủ đô hà nội được dùng những trong thơ ca để chỉ Hà Nội. Tỉ dụ như bài hà thành chính khí ca của Nguyễn Văn Giai, bài hà thành thất thủ, tổng vịnh (khuyết danh), hà nội hiểu vọng...