*
Một cảnh vào chương trình nghệ thuật và thẩm mỹ tái hiện 300 năm có mặt và cải cách và phát triển của văn miếu quốc tử giám Trấn Biên. ảnh: VĂN TRUYÊN

* Nguyễn Hữu Cảnh và quá trình mở đất

Nguyễn Hữu Cảnh hay Nguyễn Hữu Kính (1650-1700) là con thứ của Chiêu Vũ Hầu Nguyễn Hữu Dật. Ông là một tướng tốt đời chúa Nguyễn Phúc Chu (1691-1725). Thời trẻ, ông sẽ theo cha phục vụ trong quân ngũ đến chức Cai Cơ. Năm 1692, ông được cử làm Thống binh sở hữu quân lập công to lớn ở vùng biên cương được chúa Nguyễn thăng chức Chưởng cơ và mang lại làm Trấn thủ dinh Bình Khương. Với kỹ năng và tay nghề chinh chiến, ngày xuân năm 1698 ông được chúa cử vào gớm lược sứ khu đất Đàng Trong, dinh Trấn Biên với dinh Phiên Trấn, đồng thời tổ chức cơ cấu bộ máy quản lý vùng đất mới.

Bạn đang xem: Tìm hiểu lịch sử văn hóa đồng nai

Vùng đất Biên Hòa - Đồng Nai hàm ơn trên 1 ngàn bà mẹ được tôn vinh với danh hiệu cao tay Bà bà mẹ Việt Nam hero và hàng chục cá nhân, đơn vị được phong khuyến mãi danh hiệu anh hùng lực lượng trang bị nhân dân, hero lao rượu cồn thời kỳ đổi mới…

Đây là sự kiện định kỳ sử đặc biệt quan trọng mang tính sự thay đổi với tổng thể vùng khu đất phương Nam, trong các số đó có vùng đất Biên Hòa - Đồng Nai. Và này cũng là tại sao năm 1698 được lựa chọn làm năm ra đời của vùng khu đất Biên Hòa.

Trở lại vượt khứ, theo sử sách xưa giữ lại ta thấy: vùng khu đất Biên Hòa cùng miền Đông Nam cỗ thuộc vương quốc Phù Nam; từ ráng kỷ sản phẩm công nghệ 7 thuộc về vương quốc Chân Lạp. Từ thế kỷ 13 đến cầm kỷ 16 đó là vùng tranh chấp thân 2 quốc gia Champa với Chân Lạp, nhưng không một vương quốc nào thực sự cai quản vùng đất này. Châu Đạt quan lại trong Chân Lạp phong thổ cam kết mô tả: “Bắt nguồn vào Chân tình nhân (vùng đại dương Vũng Tàu ngày nay), sát hết cả vùng hồ hết là những vết bụi rậm của rừng thấp, những cửa rộng của dòng sông lớn tung dài hàng nghìn dặm, nhẵn mát xum xuê của đầy đủ gốc cổ thụ cùng cây mây dài tạo ra thành các chỗ trú sum suê. Khắp địa điểm vang giờ đồng hồ chim hót cùng tiếng thú kêu…”. Và: “Ở lấp Gia Định, khu đất Đồng Nai, từ các biển cần giờ, Lôi Lạp, cửa ngõ Đại, cửa ngõ Tiểu trở vào, toàn là rừng rậm hàng ngàn dặm”.

Có 2 sự kiện, 2 thực thể thiết yếu trị diễn ra trên vùng khu đất Biên Hòa - Đồng Nai là đại lý để bài toán Nguyễn Hữu Cảnh vào ghê lược xếp để địa giới với hành thiết yếu vùng đất new được thuận lợi. Đó là năm 1620, cùng với cuộc “hôn nhân chính trị”, Chúa Sãi Nguyễn Phúc Nguyên gả Hoàng bạn nữ Ngọc Vạn mang lại vua Chân Lạp là Chey Chetta II, bắt đầu cho quy trình người Việt vào vùng khu đất mới.

Tiếp đó vào thời điểm năm 1679, nhóm bạn Hoa “phản Thanh phục Minh” có 3 ngàn quân lính và gia đình theo đô đốc trằn Thượng Xuyên được chúa hiền đức Nguyễn Phúc Tần đồng ý chấp thuận cho không thay đổi binh hàm chức tước rồi truyền mang lại vua Chân Lạp có thể chấp nhận được người Hoa vào định cư xứ Ðồng Nai. Nhóm bạn Hoa sinh tụ ở quanh vùng Bến Gỗ, con quay lao Phố...

Đất đai lúc Nguyễn Hữu Cảnh vào kinh lược năm 1698 (kể toàn lấp Gia Định) mở rộng 1 nghìn dặm, số lượng dân sinh hơn 4 vạn hộ (ước 200 ngàn người). Ông mộ thêm lưu giữ dân từ cha Chánh (Quảng Bình) đưa vào Nam mang đến ở đông đúc, ra đời xã, thôn, phường, ấp, phân tách đặt địa giới, khai phá ruộng đất, định lệ thuế, tô và dung, đồng thời lập sổ đinh, sổ điền.

Chuyến kinh lược của Nguyễn Hữu Cảnh đã bằng lòng đưa vùng đất Gia Định - Đồng Nai thuộc độc lập và thống trị của chúa Nguyễn. Đồng thời với vấn đề chiêu mộ tín đồ dân có tài lực tự ngũ Quảng cùng với cơ chế phù hợp đã khai quật tiềm năng của cộng đồng người Hoa, bình ổn xã hội nhằm họ yên trung tâm cùng giữ dân Việt liên can nhanh quá trình khai hoang và xúc tiến sự phân phát triển kinh tế ở vùng khu đất mới.

Xem thêm: Hướng Dẫn Cách Sử Dụng Máy Hút Bụi Mini Đúng, Hiệu Quả, Bền Lâu

* đều dấu ấn 320 năm

Với nguồn lực và mối quan hệ rộng, nai lưng Thượng Xuyên và xã hội người Hoa nghỉ ngơi Trấn Biên sẽ góp công to xây dựng tảo lao Phố thành một yêu quý cảng mờ mịt trong nạm kỷ 18. Sách Đại Nam tuyệt nhất thống chí mô tả: “Trần Thượng Xuyên chiêu nạp được bạn buôn nước Tàu, tạo ra đường phố, lầu quán đôi tầng rực rỡ tỏa nắng trên bờ sông, liền lạc năm dặm với phân hoạch ra 3 nhai lộ: nhai béo giữa phố lót đá trắng, nhai ngang lót đá ong, nhai bé dại lót đá xanh, đường rộng bởi phẳng, fan buôn tập hợp đông đúc, tàu biển, ghe sông cho đậu chen lấn nhau, còn mọi nhà buôn to tại chỗ này thì nhiều hơn hết, lập thành một đại đô hội…”.

Thất lấp cổ miếu làm việc Cù lao Phố (xã Hiệp Hòa, TP.Biên Hòa) được cộng đồng người Hoa xuất bản và khánh thành năm 1684. Người dân Biên Hòa thường điện thoại tư vấn Thất tủ cổ miếu là miếu Ông. Đây là di tích lịch sử tín ngưỡng dân gian thờ quan liêu Công trước tiên được bạn Hoa xây dựng ở Nam cỗ với bản vẽ xây dựng độc đáo, hợp lý với các làm từ chất liệu đá, gỗ, gốm… Đây là vấn đề sinh hoạt xã hội xưa của người Hoa sinh hoạt Biên Hòa đã làm được Bộ văn hóa - tin tức (nay là Bộ văn hóa truyền thống - thể thao và du lịch) ra ra quyết định công thừa nhận là di tích lịch sử dân tộc văn hóa của đất nước năm 2001. Một bệnh tích cho thấy thêm sự dung hợp văn hóa của xã hội Hoa - Việt trên địa bàn, tôn vinh những giá trị truyền thống: nhân, nghĩa, tín, dũng...

*
Nghi thức khai sắc đẹp thần trên Đền cúng Nguyễn Hữu Cảnh (xã Hiệp Hòa, TP.Biên Hòa).

Mùa xuân năm 1715, văn miếu quốc tử giám Trấn Biên được chúa Nguyễn Phúc Chu chỉ đạo xây dựng, là văn miếu trước tiên ở vùng khu đất Nam bộ bấy giờ, thờ Vạn cố sư biểu Khổng Tử đồng thời là cơ sở trở nên tân tiến Nho học ở phái nam bộ. Sau năm 1861, do chiến tranh văn miếu quốc tử giám bị tàn phá. Năm 1998, nhân lưu niệm 300 năm hình thành và trở nên tân tiến vùng đất Biên Hòa - Đồng Nai, văn miếu quốc tử giám Trấn Biên được phục dựng bên trên nền cũ. Thời buổi này Văn miếu Trấn Biên đã làm được công nhận di tích cấp quốc gia và trở thành một thiết chế mới nhằm tôn vinh các giá trị truyền thống tôn sư trọng đạo, khích lệ phát huy sự nghiệp văn hóa, giáo dục, công nghệ ở địa phương.

Năm 1700, Lễ thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh tắt hơi được chúa Nguyễn sắc phong Thượng đẳng thần. Ghi nhớ công fan mở đất, nhân dân Biên Hòa đã khuyến cáo đưa linh bài ông vào thờ sinh sống đình Bình Kính và thời nay trở thành Đền cúng Thượng đẳng thần Nguyễn Hữu Cảnh. Đền thờ đã làm được công nhận di tích cấp quốc gia, mô tả lòng tôn kính người dân có công bự với vùng đất new Nam bộ.

Đình Tân lạm thờ Thượng đẳng thần nai lưng Thượng Xuyên, người cùng cùng với Nguyễn Hữu Cảnh góp công bự trong khai phá vùng đất bắt đầu Biên Hòa; duy trì yên bờ cõi, an dân ở Nam bộ và phát triển tài chính trên vùng đất mới.

Dấu ấn lịch sử vẻ vang văn hóa trên vùng khu đất Biên Hòa - Đồng Nai xưa vẫn tồn tại những di tích vượt trội khác như: miếu Long Thiền ven sông Đồng Nai (nay thuộc làng Bửu Hòa, TP.Biên Hòa) bởi vì nhà sư Thành Nhạc cùng một số trong những phật tử dựng lên (năm 1664); chùa Bửu Phong (phường Bửu Long TP.Biên Hòa) vày nhà sư Thành Trí cùng một số trong những phật tử dựng lên (năm 1679); chùa Đại Giác (Cù lao Phố nay thuộc làng Hiệp Hòa, TP.Biên Hòa) vày nhà sư Thành Đẳng cùng dân cư Việt trường đoản cú ngũ Quảng vào thành lập (năm 1665). Cả 3 công ty sư này mọi là môn sinh nhà sư Nguyên Thiều cực kỳ Bạch, bạn xây dựng chùa Kim Cang (xã Tân Bình, huyện Vĩnh Cửu) trước đó khoảng năm 1616.

Đó là hầu hết địa danh, đa số chiến công hào hùng nhưng quân dân Biên Hòa - Đồng Nai đã tạo nên thành, ghi dấu ấn lịch sử hào hùng qua mọi di tích, đền thờ tưởng niệm ngơi nghỉ địa phương như: Đền bái Đoàn Văn Cự, Đền thờ Nguyễn Đức Ứng, căn cứ địa Chiến quần thể Đ, căn cứ Khu ủy miền Đông, Căn cứ trung ương Cục khu vực miền nam ở Mã Đà, địa thế căn cứ Tỉnh ủy Biên Hòa (Trảng Bom cùng Long Thành), căn cứ Rừng Sác (Nhơn Trạch); chiến thắng La Ngà, chiến thắng Sân bay Biên Hòa, Tổng kho Long Bình, thành công Xuân Lộc (năm 1975)…